1 // m u t a t i e v a n p u b l i c a t i e s s i n d s 1 8 9 4
..........
"How will the analog and the
digital coexist in the post-digital age of publishing? How
will they transition, mix and cross over?"
Alessandro Ludovico stelt dat de komst van de digitalisering ervoor heeft gezorgd dat het analoge minder gebruikt wordt. Desondanks heeft de komst van de digitalisering er ook juist voor gezorgd dat er een nieuwe impuls binnen het analoge is gekomen.
"Both media share
a certain number of characteristics, and yet they are fundamentally different
– and they also fulfil different needs (for example, digital is built
for speed, while print ensures stability)."
Dit is een markant gegeven. Hoewel ik het altijd heb bekeken als iets chronologisch, iets wat linear is ("analoog is ouderwets en digitaal is de toekomst"), stelt Alessandro juist dat beide technieken een unieke eigenschap bezitten.
Ergens wist ik dit ook wel, omdat ik het digitale voor bepaalde eigenschappen gebruik, en het analoge ook gebruik voor zijn bepaalde eigenschappen. Het is me alleen nog nooit zo uitgelegd. Op de kunstacademie heerst er toch een bepaald taboe op het digitale medium (of beter: een verheerlijking van ambachtelijke technieken). Hoe dit komt, wellicht doordat leraren van een "ander tijdperk" komen en er weinig verstand van hebben?
Digitale technieken bootsen toch de analoge technieken na tot op zekere hoogte (kijk naar Photoshop, alle brushes die je kan gebruiken). Misschien is een academie van mening dat je eerst de echte technieken moet beheersen om vervolgens het digitale naar je hand te zetten?
Wat er gebeurt om de brug te slaan tussen analoog en digitaal, is dat er hybrides onstaan die eigenschappen van beide in zich hebben. Hoewel dit verschijnsel mooi is, is het moeilijk om ze succesvol te laten bestaan.
2 // d e D O O D v a n p a p i e r
..........
"The death of paper (which never happened)"
Het is al meerdere malen aangekondigd, maar is vooralsnog nog niet gebeurd. Waarom?
"Essentially, any new medium always claims to possess characteristics
superior to those of printed paper, and thus to be in a position to
potentially supplant it. And yet, not a single one of these media has
ever managed to seriously threaten print’s dominance of its native
market, or its deeply rooted status as a universal medium."
"Historically, the unchangeable, static nature of the printed
medium has always been the main justification for declaring it to be
obsolete. Paradoxically, it is this very immutability of paper which is
now increasingly proving to be an advantage rather than a weakness,
particularly in the context of an ever-changing (thus ephemeral) digital
publishing world."
In plaats van dat het digitale zou overnemen, wordt het analoge juist gewaardeerd op kwaliteiten die stabiel zijn.
3 // K O R T E g e s c h i e d e n i s : d e s t r i j d t u s s e n p a p i e r e n p i x e l
..........
[Om te beginnen met het begin: papier is uitgevonden rond 3500 voor Christus, door de Egyptenaren door de papyrus plant. Vervolgens door de Chinezen als druktechniek ontdekt d.m.v. houtblokken, en later in 1455 door door Gutenberg in Duitsland d.m.v. loodlegeringen.]
een illustratie in het boek La Fin des Livres (Het Einde van de Boeken) door Octave Uzanne en Albert Robida, 1894
over een futuristische visie van een wereld waarin publicaties niet langer vertrouwden op papier, maar waarin alles via geluid/stem werd overgebracht
Herbert George Wells verklaarde in 1943 voor het eerst dat het medium krant dood is, door onbetrouwbare publicaties en "prostitutie" van journalistiek. Hij vond dat er te veel pulp in omloop was, dat hij bij wijze van grap massale boekverbrandingen suggereerde om die pulp te vernietigen.
Dit is wel iets waar wij vandaag de dag als illustratoren ook mee te maken krijgen. Er bestaat al zo veel, en er bestaat voornamelijk ook heel veel pulp. Op het internet is er van alles aan beeldmateriaal te vinden. Doe-het-zelvers die thuis met behulp van Paint een illustratie in elkaar flansen, of stockwebsites die beeldmateriaal per kilo verkopen, het kan zo maar de ondergang zijn van ons beroep.
In 1945 gebeurde er iets wonderlijks op het gebied van print. Er was een staking van krantendistributeurs in Manhattan. De kranten niet meer werden bezorgd, dus het nieuws werd nu verspreid via de radio. Via mond-op-mond reclame kwam men er achter dat je toch een krant kon kopen bij de distributeur zelf, en vervolgens stond het daar iedere ochtend rijen dik. Men prefereerde toch een fysieke geprinte vertraagde versie (zij het dat ze daarvoor op pad moesten en lang in de rij moesten staan), dan een up-to-date gesproken versie die ze elk moment van de dag konden beluisteren door simpelweg de radio aan te zetten.
Toen in 1960 de televisie opkwam, ontstond er een nieuwe manier van massacommunicatie. Nu was het verschil enorm duidelijk tussen de eeuwenoude geprinte media en snelle elektronische media.
McLuhan bestudeerde in deze tijd de verschillende soorten media en kwam tot de conclusie: het boek als medium is niet meer voldoende in deze eeuw van snelheid en digitalisering, dus is het boek uiteindelijk gedoemd.
Dit was slechts een kant van het verhaal, want op onverklaarbare wijze verdubbelde in deze periode van globalisering juist de verspreiding van kranten. Tegen alle voorspellingen in, zorgde de globalisering juist voor een nieuwe input in traditionele geprinte media. Het zorgde ervoor dat de geprinte media zich zo ontwikkelde, dat de nieuw gevonden technieken hand in hand gingen met de oude technieken. Vertraging over lange afstanden die ontstonden doordat de prints eerst moesten worden verscheept, werden bijvoorbeeld nu omzeild door de informatie eerst via satelliet te verzenden.
"This new and forced evolution of print, along with its role of
reflecting the uncertainty of a rapidly changing world (whether in the
pondered style of the book, or the freeze-frame of the newspaper) is actually
what allowed it to survive. Furthermore the stable, archival role
of the printed page, and its potential for endless and exact duplication
(qualities dismissed by McLuhan) were powerful features, especially
in contrast with the volatility of the upcoming electronic media."
Toen de computer zijn opmars maakte, kwam ook het begrip "Paperless Office" naar voren, uit een artikel in Business Week uit 1975 getiteld "Office of the future". Begin 1980 (het begin van de eeuw van persoonlijke informatie) werd het een heuse propagandaterm, bedoeld om de computermarkt te promoten en te globaliseren.
Alessandro beschrijft hierin een kanttekening: de fout in deze propaganda lag besloten in de totaalheid dat men de Paperless Office wou doorvoeren. Er zullen altijd digitale fouten besloten zitten in dit model, en daardoor zal men nooit totaal vertrouwen in een louter digitale wereld. De fout lag om het medium papier totaal te willen laten verdwijnen, in plaats van de technologie te laten samenwerken met een papieren wereld.
Een vel papier heeft, aldus Alessandro, eigenschappen die een digitaal medium nooit zal bereiken; en andersom ook. Hij stelt ook een paradox: papier heeft zelfs een significante bijdrage geleverd aan de verspreiding van de digitalisering.
Bovendien hebben wij een paar duizend jaar ervaring in het gebruiken van papier als medium. Sinds 1990 heeft papier, in plaats van plaats te maken voor hun digitale alter ego's, nieuwe manieren gevonden om te blijven bestaan.
"So again: what’s wrong with paper?"
Het is niet de technologie die het medium papier heeft veranderd, maar juist de mogelijkheden van die technologie. En dan met name Hypertext, stelt Alessandro. Het heeft ervoor gezorgd dat tekst niet langer als een lineair gegeven bestaat. In 1980 uitgevonden, was het voor het eerst dat het digitale medium een groot voordeel had ten opzichte van het geprinte medium.
"Robert Coover clearly and authoritatively described this phenomenon
in his seminal essay The End of Books: 'Print documents may be
read in hyperspace, but hypertext does not translate into print'”
En toch, drie decennia later, bestaat het boek nog steeds. Het fenomeen hypertext lijkt louter voorbestemd voor encyclopedieën (zoals bijvoorbeeld het ontstaan van wikipedia).
"So the death of paper – in retrospect, one of the most unfortunate
and embarrassing prophecies of the information age – has obviously
not happened."
De rol van papier heeft daarentegen wel een enorme verandering ondergaan. Van een medium als enige in zijn soort, is het veranderd in een complementair medium. Het kost meer tijd en geld, en neemt fysieke ruimte in.
"The editor of printed material is the curator,
the human filter, the one who decides what should be saved on a
stable medium, and what should be left as a message in a bottle tossed
into the sea of the Internet."
4 // s a m e n s p e l : i n n o v a t i e e n p a p i e r
..........
1917, Dada. Zij waren de voorlopers van de zines, de DIY-magazines. Hoewel zines nu juist geassocieerd zijn met analoge cultuur, gebruikten de dadaïsten juist een techniek die toen nieuw was om de verspreiding van hun ideeën mogelijk te maken.
"In a way, all these magazines, even as they called into
question the printed medium, also reflected upon this very medium
(by emphasising its graphical space and the challenges inevitably posed
by its technical limitations)"
In hetzelfde tijdperk, rond 1920, maakte El Lissitzky gebruik van technieken die nu als grafisch zouden worden beschouwd, alsof ze met de computer waren gecreëerd.
een tekening van El Lissitzky, gemaakt met inkt en papier.
Lissitzky heeft bijgedragen aan de herdefiniering van ruimte op papier, en daardoor de mogelijkheden van papier verruimd.
Daarnaast zorgde de uitvinding van de Mimeograaf, een kopiermachine, voor de distributie van die nieuwe mogelijkheden op papier. Het was dan ook de manier om zines te printen in de jaren 50.
Later, rond 1960 ontstond FLUXUS, een kunstbeweging opgericht door George Maciunas. Zij verspreidden een nieuwsbrief, wat op zich niet zo bijzonder is, maar in de 4e editie was een poster geplaatst van het
Fluxus Symphony Orchestra in Fluxux Concert, bedoeld om uit te scheuren bij wijze van promotie. De 5e editie van de nieuwsbrief bevatte een catalogus van de Fluxus, ook bedoeld om uit te scheuren. De 7e editie bestond uit uit contributies van artiesten over "events related to the paper page", en was uitgegeven in 2 afzonderlijke edities: als nieuwsbrief maar ook als stock kaarten.
Daarnaast was de Fluxus-beweging ook de eerste die gebruik maakten van een netwerk. Het was toen een radicaal idee: The Eternal Network was opgericht door Robert Filliou en George Brecht in april 1968. Het was een internationaal netwerk van artiesten die samenwerkten en communiceerden via de post.
De Fluxus heeft vele anderen geïnspireerd, zo ontstond bijvoorbeeld Aspen, een experimenteel multimedia magazine voor kunst. Uitgegeven door Phyllis Jonson van 1965 tot 1971.
"Johnson herself was later quoted as saying: 'We wanted
to get away from the bound magazine format, which is really quite
restrictive.'"
advertentie voor Aspen Magazine, 1967
In september 1966 werd de San Fransisco Oracle opgericht door Allen Cohen, welke printshops kwelden met hun eindeloze verzoeken voor specifieke kleuren (vanwege de psychedelische esthetica in die tijd). Uiteindelijk gaven de printshops de touwtjes in handen aan Allen Cohen om zelf de kleuren te beheren, wat resulteerde in uitspattingen van kleurrijke regenbogen over de pagina's (ze waren niet zo zorgvuldig met het vullen van de kleur in de cartridges). Door de vrije hand te krijgen in een professionele techniek, hebben zij toen in de jaren 60 niet alleen deuren geopend in typografische structuur, maar door het gebruik van kleur en illustraties herdefinieerden zij het idee van informatieoverdracht.
Tegen 1969 had vrijwel iedere stad in noord-amerika zijn eigen underground nieuwsbrief. En tegen 1973 waren ze bijna allemaal weer verdwenen.
Na Mimeografie werd de nieuwe techniek Xerografie uitgevonden, de techniek die in kopieermachines wordt gebruikt. Uitgebracht door Xerox in 1960, maar aan het publiek geïntroduceerd in 1970 door gespecialiseerde copy shops en volledig omarmd door de punk-revolutie rond 1975. Het was nu heel gemakkelijk en goedkoop om zines en pamfletten te maken en verspreiden. De punk beweging maakte volledig gebruik van het medium, niet alleen door zijn kwaliteiten maar ook door zijn beperkingen (bijvoorbeeld door objecten letterlijk te kopiëren, of het origineel te verplaatsen tijdens het scannen).
"Photocopying proved essential to Punk culture for a number of reasons:
it guaranteed individual freedom of expression, it encouraged a
do-it-yourself attitude, and it was cheap and accessible."
Sniffin' Glue, editie 12 van een punk magazine uit 1977
5 // d i g i t a l e r e v o l u t i e
..........
Echter de grootste technologische ontwikkeling is de komst van de digitale technologie, nu kon iedereen met een computer en printer iets in productie nemen. Ook de komst van de floppy disk bracht mogelijkheden met zich mee. Een aantal zines gaven floppy disks mee uit met bonus materiaal, zoals bijvoorbeeld italiaanse magazine Adenoidi die kleurenfoto's als bijlage op floppydisk zette (de zwartwit foto's stonden in de zine zelf). Steeds meer magazines werden 'interactief', ook zeker na de komst van de CD-ROM. In 1994 verstrekte Blender CD-ROMs bij hun magazines met popcultuur-gerelateerde inhoud en advertenties. Ook kwamen er nu puur digitale magazines op, zoals Blam!
digitale bijlage van Launch, 1994
Halverwege 1990 werd het medialandschap opnieuw hervormd, door de komst van internet.
"John Markoff wrote in the New York Times:
'Anyone with a modem is potentially a global pamphleteer.'”
In de eerste jaren van het nieuwe millennium waren de meeste zines gestopt met op papier printen, en vervangen door een online platform.
Een mooi voorbeeld van de vergankelijkheid van beide media, digitaal en analoog:
Het boek Agrippa van William Gibson uit 1992, het was een boek uitgegeven als floppydisk en op papier. Op de disk moest je met een muisklik de pagina omdraaien, maar als je had geklikt werd de pagina gewist. Ook het boek was behandeld met fotogevoelige chemicaliën, zodat de woorden verdwenen als ze lang aan licht werden blootgesteld.
Ondertussen is het fenomeen bedacht door de Fluxus-beweging uit 1960 de norm geworden, het gebruik van meerdere media voor een project. Wij hebben nu de keuze om te gebruiken wat het meest nuttig is voor wat we willen vertellen. Misschien is dat wel de conclusie die ik moet trekken, het maakt niet uit welk medium je gebruikt, als het maar past bij wat je wil uitdragen.
6 // m a t e r i a l p a p e r i n i m m a t e r i a l t i m e s
..........
So does print still make sense, in a society which is by now almost entirely
networked as well as screen-based? Print does have a number of
unique characteristics which are yet to be superseded by anything else.
The first of these characteristics is the way print uses space. The space
taken up by printed materials, whether in the shape of document folders,
stacks of printed pages on a table, or a library of shelves filled with
books, is real and physical. This is entirely different from something
existing only on a screen, since it relates directly to our physical space,
and to a sensorial perception developed over (at least) thousands of
years.
NOOT: wat mij opvalt, is dat de 'digitale technieken' erg onderhevig zijn aan de tijdsgeest. Wat wij nu als vrij ambachtelijke technieken zien, was 30 jaar geleden erg vernieuwend.
bron: http://monoskop.org/images/a/a6/Ludovico,_Alessandro_-_Post-Digital_Print._The_Mutation_of_Publishing_Since_1894.pdf
boek van Alessandro Ludovico, titel: Post-Digital Print
